Σχεδόν κάθε μήνυμα που έφτασε στο γραφείο μου αυτόν τον μήνα ξεκινά με τον ίδιο τρόπο. Κάποιος έχει κρατήσει ένα ταξίδι στο Κχούμπου για τον Οκτώβριο, είδε πλάνα από το Νεπάλ σε ελληνικό δελτίο ειδήσεων, και θέλει να μάθει αν το βουνό που σχεδίαζε τρία χρόνια βρίσκεται ακόμη εκεί που το άφησε.
Βρίσκεται. Στοιχεία της 5ης Σεπτεμβρίου: η περιοχή του Έβερεστ — το Base Camp, το Γκόκυο, τα μονοπάτια, τα καταλύματα και οι πτήσεις προς τη Λούκλα — λειτουργεί κανονικά, και το δίκτυο των εσωτερικών πτήσεων δουλεύει χωρίς διακοπή. Αυτό δεν είναι αισιόδοξη ανάγνωση μιας δύσκολης κατάστασης. Είναι η κατάσταση μιας κοιλάδας που η πλημμύρα της 26ης Αυγούστου δεν έφτασε ποτέ. Ο πλήρης απολογισμός του τι έγινε, πού και σε ποιους, βρίσκεται στο ρεπορτάζ μας μετά την καταστροφή στη Ρασούβα, το οποίο ενημερώνω διαρκώς.
Εδώ θέλω να κάνω κάτι στενότερο και, νομίζω, πιο χρήσιμο. Θέλω να σας δώσω τον χάρτη, όχι τις διαβεβαιώσεις.
Πού είναι η Ρασούβα και πού είναι το Κχούμπου
Το Νεπάλ έχει περίπου το μήκος της ηπειρωτικής Ελλάδας ξαπλωμένης στο πλάι, με οκτώ από τα δεκατέσσερα ψηλότερα βουνά του πλανήτη στημένα κατά μήκος της βόρειας πλευράς του. Όταν συμβαίνει κάτι στη μία άκρη αυτής της κορυφογραμμής, στην άλλη άκρη δεν είναι καν είδηση. Είναι καιρός άλλης χώρας.
Η Ρασούβα είναι η επαρχία ακριβώς βόρεια του Κατμαντού, κολλημένη στα σύνορα με το Θιβέτ. Στις 26 Αυγούστου, ένας όγκος πάγου και βράχου αποκολλήθηκε από τον παγετώνα κάτω από το Λάνγκτανγκ Λιρούνγκ, φράγκαρε τον ποταμό Λέντε, και όταν το φράγμα υποχώρησε κατέβηκε στον Μπότε Κόσι και από εκεί στον Τρισούλι. Το νερό κινήθηκε δυτικά και νότια, μέσα από το Νουβακότ, το Νταντίνγκ, την Γκόρκα, το Τανάχουν και το Τσίτβαν.
Το Κχούμπου — η κοιλάδα που σας ανεβάζει στο Everest Base Camp — βρίσκεται περίπου 150 χιλιόμετρα ανατολικά από εκεί, στην άλλη πλευρά του Κατμαντού, σε άλλη οροσειρά και πάνω σε τελείως διαφορετικό υδρογραφικό δίκτυο. Σε ευθεία γραμμή, μιλάμε λίγο-πολύ για την απόσταση Αθήνας–Λαμίας, με μια πρωτεύουσα και μια ολόκληρη οροσειρά ανάμεσα. Ούτε μια σταγόνα από τον Λέντε δεν πέρασε ποτέ από το Ναμτσέ Μπαζάρ, ούτε θα μπορούσε: οι κοιλάδες δεν επικοινωνούν. Το μονοπάτι από τη Λούκλα ως το Base Camp ανεβαίνει δίπλα σε νερά που κατεβαίνουν από τον παγετώνα του Κχούμπου και φεύγουν ανατολικά και νότια, μακριά από τον διάδρομο που χτυπήθηκε.
Αυτό είναι το στοιχείο που δεν επιβιώνει ποτέ σε ένα δελτίο δύο λεπτών, και είναι το μόνο που ουσιαστικά καθορίζει τον δικό σας Οκτώβριο. Μια χώρα δεν είναι ένα σημείο. Μια καταστροφή σε μια κοιλάδα των Ιμαλαΐων σας λέει για τη διπλανή κοιλάδα ό,τι σας λέει μια κατολίσθηση στα Τζουμέρκα για τον δρόμο προς το Σούνιο.
Γράφω από την Πόκχαρα, όπου ζω με την οικογένειά μου. Το πρωί που κατέβηκε η πλημμύρα, εκατό χιλιόμετρα από εδώ, δεν συνέβη τίποτα. Η λίμνη ήταν λάδι, τα μαγαζιά ανοιχτά, οι πτήσεις έφυγαν στην ώρα τους. Δεν έχω βρει τρόπο να το πω αυτό χωρίς να ακούγεται σαν επιχείρημα πωλήσεων· απλώς έτσι ήταν εκείνη η μέρα.
Τι δεν άλλαξε
Τα μονοπάτια
Η διαδρομή προς το Base Camp είναι ακριβώς η διαδρομή που ήταν πάντα. Λούκλα, Φάκντινγκ, Ναμτσέ, Τενγκμπότσε, Ντινγκμπότσε, Λομπούτσε, Γκόρακ Σεπ. Οι γέφυρες πάνω από τον Ντουντ Κόσι είναι οι γέφυρες που ήταν εκεί την άνοιξη. Οι μέρες εγκλιματισμού παραμένουν στα ίδια σημεία, για τους ίδιους φυσιολογικούς λόγους, και κανείς δεν έχει ανακαλύψει παράκαμψη για το υψόμετρο.
Τα καταλύματα
Είναι ανοιχτά και στελεχωμένα. Οι οικογένειες που τα κρατούν πέρασαν τον μουσώνα κάνοντας ό,τι κάνουν πάντα τον μουσώνα — επισκευές, προμήθειες, αναμονή — και τώρα έχουν μπροστά τους το τρίμηνο που πληρώνει ολόκληρη τη χρονιά τους.
Οι πτήσεις για τη Λούκλα
Λειτουργούν κανονικά. Η πτήση της Λούκλα ήταν ανέκαθεν το κομμάτι ενός ταξιδιού στο Έβερεστ που ζητά υπομονή, και φέτος ζητά ακριβώς όση ζητούσε και πέρυσι: είναι ένα ορεινό αεροδρόμιο, υπακούει στα σύννεφα, και ένα σωστά δομημένο πρόγραμμα κρατά μια εφεδρική μέρα σε κάθε άκρη γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο. Η μεταβλητή είναι ο καιρός, όπως ήταν πάντα.
Η εποχή
Ο Οκτώβριος και ο Νοέμβριος είναι οι καλύτερες εβδομάδες του νεπαλέζικου χρόνου. Ο μουσώνας αποσύρεται, ο αέρας ξεπλένεται, τα μονοπάτια στεγνώνουν και ο ορίζοντας γίνεται σκληρός και γαλάζιος με τρόπο που καμία φωτογραφία δεν αποδίδει. Τίποτα από όσα έγιναν στη Ρασούβα δεν άλλαξε κάτι στον φθινοπωρινό αέρα πάνω από το Κχούμπου. Ο οδηγός μας για τις εποχές εξηγεί γιατί αυτό το παράθυρο είναι εκείνο γύρω από το οποίο χτίζουμε, και η φετινή χρονιά δεν αποτελεί εξαίρεση.
Τι άλλαξε
Τέσσερα πράγματα, και προτιμώ να τα ακούσετε και τα τέσσερα από εμένα παρά να ανακαλύψετε τα δύο σε ένα αεροδρόμιο.
Η χώρα στην οποία μπαίνετε πενθεί
Αυτή η αλλαγή δεν έχει καμία σχέση με τη λογιστική του ταξιδιού. Στοιχεία της 5ης Σεπτεμβρίου: πάνω από 1.340 άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους και κοντά στους 4.900 παρέμεναν αγνοούμενοι, σύμφωνα με την καταμέτρηση της Αστυνομίας του Νεπάλ· η αρχή διαχείρισης καταστροφών, μία μέρα νωρίτερα, ανέφερε 1.287 νεκρούς και 5.083 αγνοούμενους. Δεκαπέντε δήμοι έχουν κηρυχθεί ζώνες καταστροφής για τρεις μήνες. Τα στοιχεία είναι προσωρινά, προέρχονται από τις αρχές, και εξακολουθούσαν να μεταβάλλονται την ώρα που τα έγραφα.
Πολλοί από τους ανθρώπους που θα συναντήσετε στο Κχούμπου κατάγονται από άλλα σημεία του Νεπάλ, και κάποιοι θα ξέρουν κάποιον μέσα σε αυτούς τους αριθμούς. Δεν χρειάζεται να κάνετε κάτι με αυτό — αρκεί να το κουβαλάτε. Ρωτήστε, αν το δείτε να είναι ευπρόσδεκτο. Μην παίξετε τη συμπόνια. Οι Νεπαλέζοι διαβάζουν τη διαφορά εξαιρετικά γρήγορα.
Κάποια ταξίδια μετακόμισαν εδώ από αλλού
Το Λάνγκτανγκ και η Γκοσαϊκούντα είναι κλειστά, και θα παραμείνουν για καιρό· ο δρόμος προς το Σιαμπρουμπέσι δεν υπάρχει πια. Όσοι είχαν κλείσει εκείνες τις κοιλάδες μετακινούνται, και το Έβερεστ είναι ένας από τους τρεις προορισμούς όπου μετακινούνται. Η πρακτική συνέπεια είναι ότι οι καλοί οδηγοί και τα καλά δωμάτια στις κλασικές ημερομηνίες του Κχούμπου δεσμεύονται νωρίτερα από ό,τι συνήθως.
Υπάρχει και μια καλύτερη εκδοχή αυτής της μετακίνησης, και αξίζει να ειπωθεί καθαρά γιατί δεν σας στοιχίζει τίποτα: αν μεταφέρετε ένα ταξίδι από το Λάνγκτανγκ, κρατήστε τον ίδιο οδηγό και τον ίδιο τοπικό συνεργάτη. Αλλάξτε τη διαδρομή, όχι τον άνθρωπο. Οι οδηγοί του Λάνγκτανγκ έχασαν ολόκληρη τη σεζόν χωρίς καμία δική τους ευθύνη, και ένας ταξιδιώτης που επιμένει να τους πάρει μαζί του ανατολικά κάνει κάτι που καμία δωρεά δεν μπορεί να κάνει.
Το θέμα του δρόμου, και γιατί ελάχιστα σας αφορά
Ο δρόμος Κατμαντού–Πόκχαρα είναι κλειστός στο Κρισναμπίρ, όπου περίπου 200 μέτρα οδοστρώματος καθίζησαν αφού ο Τρισούλι υπέσκαψε την πλαγιά από κάτω. Από τις 4 Σεπτεμβρίου η Διεύθυνση Οδοποιίας διανοίγει προσωρινή διαδρομή 350 μέτρων στην πλαγιά πάνω από την κατάρρευση· ο μηχανικός του έργου υπολογίζει επτά έως δέκα ημέρες και η κυβέρνηση στοχεύει σε επαναλειτουργία εντός Σεπτεμβρίου. Μέχρι να ανακοινωθεί επίσημα, τον αντιμετωπίζουμε ως κλειστό.
Για ένα ταξίδι στο Έβερεστ αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό θεωρητικό, καθώς στο Κχούμπου φτάνει κανείς αεροπορικώς από το Κατμαντού και όχι από αυτόν τον δρόμο. Σας αφορά μόνο αν ο Οκτώβριός σας συνδύαζε το Έβερεστ με την Πόκχαρα και τα Annapurna, όπως κάνουν πολλά από τα ταξίδια που σχεδιάζουμε. Σε αυτή την περίπτωση η απάντηση είναι εκείνη που θα σας δίναμε και σε μια απολύτως φυσιολογική χρονιά: πετάτε. Είκοσι πέντε λεπτά, και μια μεταβλητή λιγότερη. Είναι ένας από τους λόγους που τα Premium ταξίδια μας στηρίζονται στις εσωτερικές πτήσεις ακόμη κι όταν όλοι οι δρόμοι της χώρας συμπεριφέρονται υποδειγματικά.
Χτίζουμε μεγαλύτερα περιθώρια
Όπου ένας δρόμος είναι αμφίβολος, χρησιμοποιούμε ελικόπτερο, γιατί το ελικόπτερο μετατρέπει έναν άγνωστο παράγοντα σε πρόγραμμα. Αυτός είναι ο μηχανισμός πίσω από τα Ultimate ταξίδια μας, και φέτος το φθινόπωρο δουλεύει περισσότερο από συνήθως. Κάθε ταξιδιώτης ταξιδεύει με ασφάλιση που περιλαμβάνει αεροδιακομιδή με ελικόπτερο και κάλυψη μεγάλου υψομέτρου — το επιμένουμε κάθε χρόνο, φέτος δεν συζητείται καν — και συνεργαζόμαστε αποκλειστικά με αδειοδοτημένους οδηγούς και τοπικούς συνεργάτες, που είναι οι άνθρωποι που πράγματι ξέρουν ποιο μονοπάτι μετακινήθηκε και ποιο όχι.
Οι ερωτήσεις που δέχομαι αυτή την εβδομάδα
Είναι ανοιχτό το Everest Base Camp τον Οκτώβριο του 2026;
Ναι. Με στοιχεία της 5ης Σεπτεμβρίου, η περιοχή του Έβερεστ, μαζί με το Base Camp και το Γκόκυο, είναι ανοιχτή, με τα μονοπάτια, τα καταλύματα και τις πτήσεις προς τη Λούκλα να λειτουργούν κανονικά.
Επηρεάστηκε το Έβερεστ από την πλημμύρα της Ρασούβα;
Όχι. Το Έβερεστ βρίσκεται σε άλλη οροσειρά, περίπου 150 χιλιόμετρα ανατολικά της Ρασούβα, πάνω σε τελείως διαφορετικό υδρογραφικό δίκτυο. Το νερό κατέβηκε στον Μπότε Κόσι και στον Τρισούλι, δυτικά και νότια του Κατμαντού. Το Κχούμπου έμεινε άθικτο.
Ποιες περιοχές του Νεπάλ είναι κλειστές;
Η επαρχία Ρασούβα, μαζί με το Σιαμπρουμπέσι, το Τιμούρε και το Ρασουβαγκάντι· η κοιλάδα του Λάνγκτανγκ· η Γκοσαϊκούντα· οι όχθες του Τρισούλι και του Μπότε Κόσι· και τα χερσαία περάσματα προς το Θιβέτ στο Ρασουβαγκάντι και στο Τατόπανι, με μόνο το Κοράλα στο Μουστάνγκ να λειτουργεί, και αυτό για εμπορεύματα και όχι για ταξιδιώτες. Το Κατμαντού, η Πόκχαρα, το Τσίτβαν και οι περιοχές Έβερεστ, Annapurna και Μανασλού λειτουργούν κανονικά — στοιχεία της 5ης Σεπτεμβρίου 2026.
Πετούν τα αεροπλάνα;
Ναι. Οι εσωτερικές πτήσεις είναι κανονικές και χωρίς διακοπή, συμπεριλαμβανομένων των δρομολογίων προς τη Λούκλα.
Είναι σωστό να έρθω ενώ η χώρα πενθεί;
Ναι, και θα πάω ένα βήμα παραπέρα. Ο τουρισμός αντιστοιχεί στο 6,6 τοις εκατό της οικονομίας αυτής της χώρας, και το φθινόπωρο είναι το τρίμηνο από το οποίο ζει ολόκληρη η ορεινή οικονομία. Μετά τον σεισμό του 2015, ο κόσμος είδε τα πλάνα και ακύρωσε· οι αφίξεις έπεσαν περίπου κατά το ένα τρίτο τη χρονιά που το Νεπάλ τις χρειαζόταν περισσότερο, και οι δωρεές που ήρθαν στη θέση τους ξοδεύτηκαν και τελείωσαν. Τα χρήματα ενός ταξιδιού φτάνουν στον οδηγό, στον αχθοφόρο, στον οδηγό του αυτοκινήτου, στην οικογένεια που κρατά το κατάλυμα στη ράχη και στη γυναίκα που πουλά μήλα εκεί που στρίβει το μονοπάτι — και φτάνουν αυτή την εβδομάδα, όχι του χρόνου. Το να έρθετε δεν είναι αδιαφορία απέναντι στην καταστροφή. Στις περιοχές που δεν χτυπήθηκαν, είναι η πιο ανθεκτική βοήθεια που υπάρχει.
Πώς σχεδιάζουμε τον Οκτώβριο στο Κχούμπου
Ελάχιστα αλλάζουν. Το πρόγραμμα παραμένει το πρόγραμμα: Κατμαντού, πτήση για Λούκλα, η ανάβαση μέσα από το Ναμτσέ και το Τενγκμπότσε με τις μέρες εγκλιματισμού εκεί όπου ανήκουν, Base Camp, Κάλα Πατάρ με το πρώτο φως και — στα περισσότερα ταξίδια που χτίζουμε — επιστροφή με ελικόπτερο αντί για την ίδια διαδρομή προς τα κάτω, κάτι που χαρίζει τρεις μέρες ζωής.
Αυτό που αλλάζει είναι το περιθώριο. Κρατάμε τις εφεδρικές μέρες στη Λούκλα αντί να ελπίζουμε. Δεν περνάμε από τη Ρασούβα, τον διάδρομο του Λάνγκτανγκ ή τον Τρισούλι, για κανέναν λόγο. Πετάμε από το Κατμαντού στην Πόκχαρα, αν το ταξίδι σας περιλαμβάνει και τα δύο. Και ρωτάμε, πριν από κάθε αναχώρηση, εκείνο που καμία ιστοσελίδα δεν μπορεί να απαντήσει: τι είπε ο οδηγός που κατέβηκε χθες για το μονοπάτι;
Αν θέλετε να δείτε πώς εντάσσεται το Κχούμπου σε ένα μεγαλύτερο ταξίδι, το κείμενό μας για το Everest Base Camp με πολυτέλεια περιγράφει αναλυτικά την ίδια τη διαδρομή, ενώ οι προορισμοί μας θα σας δείξουν τι άλλο στέκεται δίπλα του τον Οκτώβριο.
Ελάτε, αν είχατε σκοπό να έρθετε
Δεν πρόκειται να σας πω ότι ο τουρισμός επισκευάζει μια χώρα. Δεν την επισκευάζει. Κάνει κάτι μικρότερο και πιο αξιόπιστο: εμποδίζει μια ολόκληρη σεζόν να εξαφανιστεί για ανθρώπους που έχουν μόνο μία σεζόν, και λέει σε έναν τόπο ότι δεν τον διέγραψαν. Οι Νεπαλέζοι το θυμούνται αυτό για δεκαετίες. Θα σας το πουν είκοσι χρόνια αργότερα, πάνω σε ένα μονοπάτι.
Αν το Έβερεστ ήταν ήδη στον Οκτώβριό σας, κρατήστε το. Αν βρισκόταν σε μια λίστα ταξιδιών για «κάποτε», φέτος είναι το φθινόπωρο που αυτό το «κάποτε» έχει τη μεγαλύτερη αξία. Ένα ταξίδι αυτού του είδους κοστολογείται μόνο αφού σχεδιαστεί, γιατί δεν υπάρχουν δύο ίδια — αν θέλετε έναν αριθμό, η κουβέντα ξεκινά από τη σελίδα σχεδιασμού του ταξιδιού σας, και διαβάζω προσωπικά κάθε μήνυμα που έρχεται από εκεί.
Και αν θέλετε να μάθετε γιατί σας γράφει για το Κχούμπου ένας Έλληνας από ένα σπίτι στην Πόκχαρα, η ιστορία βρίσκεται στη σελίδα του ιδρυτή.
Το βουνό δεν μετακινήθηκε. Ούτε εσείς χρειάζεται.
