Το πρώτο που ακούτε είναι το ποτάμι. Πριν φανεί το φως πάνω από τους ανατολικούς λόφους, ο Μπαγκμάτι είναι μόνο ένας ήχος κάτω από τα πέτρινα άνδηρα. Ο αέρας μυρίζει βρεγμένη πέτρα, κατιφέ και καπνό από μια φωτιά που καίει από πολύ πριν φτάσετε. Κάπου πίσω από τα τείχη του ναού χτυπά μια καμπάνα. Ένας άντρας τυλιγμένος σε λευκό ύφασμα κατεβαίνει τα σκαλιά ως το νερό, το παίρνει στις χούφτες του και το αφήνει να πέσει πίσω, τρεις φορές. Στην απέναντι όχθη, ένας σάντου με στάχτη στο μέτωπο κάθεται τυλιγμένος σε μια κουβέρτα και τον κοιτάζει ανέκφραστος.
Κανείς δεν παριστάνει τίποτα. Έτσι απλώς αρχίζει η μέρα στο Πασουπατινάθ, όπως αρχίζει εδώ και δεκαπέντε περίπου αιώνες. Ένα ιδιωτικό ταξίδι πολυτελείας στο Πασουπατινάθ (Pashupatinath luxury tour), όπως το σχεδιάζουμε, χτίζεται γύρω από αυτή την ώρα: να φτάσετε τότε, να σταθείτε στο σωστό σημείο και να έχετε δίπλα σας κάποιον που μπορεί να σας εξηγήσει τι βλέπετε — και που ξέρει, επίσης, πότε να σωπάσει.
Γιατί το Πασουπατινάθ Δεν Μοιάζει με Κανένα Άλλο Μέρος του Νεπάλ
Το Πασουπατινάθ είναι ο ιερότερος ινδουιστικός ναός του Νεπάλ και ένα από τα σημαντικότερα ιερά του Σίβα σε όλο τον κόσμο. Βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Μπαγκμάτι, στην ανατολική άκρη του Κατμαντού, σε μικρή απόσταση από το διεθνές αεροδρόμιο, και ανήκει στο Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Κοιλάδας του Κατμαντού.
Εδώ ο Σίβα λατρεύεται ως Πασουπάτι, ο κύριος όλων των έμβιων όντων. Προσκυνητές από όλο το Νεπάλ και την Ινδία, κάποιοι ύστερα από εβδομάδες πορείας, έρχονται για να σταθούν μπροστά του μία φορά στη ζωή τους. Οι νεπαλέζικες οικογένειες έρχονται για να δώσουν όνομα στα παιδιά τους, για να παντρευτούν, για να κάνουν τάματα για τους αρρώστους τους και, στο τέλος, για να φέρουν τους νεκρούς τους στο ποτάμι.
Αυτό το τελευταίο είναι που κάνει το Πασουπατινάθ τόσο διαφορετικό από τα άλλα μεγάλα μνημεία της κοιλάδας. Το Μπούντανατ είναι τόπος περιφοράς και προσευχής. Η Πατάν και η Μπακταπούρ είναι βασιλικές πόλεις της τέχνης. Το Πασουπατινάθ είναι ολόκληρη η ζωή μαζί — και το κομμάτι της που οι περισσότεροι μάθαμε να μην κοιτάζουμε κατάματα.
Για εμάς τους Έλληνες, η συνάντηση αυτή έχει κάτι ιδιαίτερο. Μεγαλώσαμε με τα μνημόσυνα, τα κόλλυβα, τα μοιρολόγια της Μάνης και της Ηπείρου, με έναν πολιτισμό που ποτέ δεν έκρυψε εντελώς τον θάνατο, αλλά τον έκλεισε σε εκκλησίες και κοιμητήρια. Η αποτέφρωση επιτράπηκε στη χώρα μας μόλις στον 21ο αιώνα. Στο Πασουπατινάθ ο αποχαιρετισμός γίνεται στο ύπαιθρο, δίπλα στο νερό, μπροστά στα μάτια όλων. Δεν είναι μουσείο, και ζητά να το πλησιάσετε με μια κάποια σοβαρότητα. Αν το επισκεφθείτε έτσι, μπορεί να γίνει ένα από τα πιο βαθιά πρωινά της ζωής σας.
Πώς να «Διαβάσετε» το Συγκρότημα
Το Πασουπατινάθ δεν είναι ένα κτίριο. Είναι ένα ιερό τοπίο: ναοί, βωμοί, γκατ, άσραμ και ένα μικρό δάσος, απλωμένα και στις δύο όχθες του ποταμού και στον δασωμένο λόφο από πίσω.
Ο κεντρικός ναός
Στο κέντρο υψώνεται η μεγάλη παγόδα του Πασουπατινάθ, με τις δύο επιχρυσωμένες στέγες της, τις επάργυρες πόρτες και τα σκαλιστά ξύλινα στηρίγματα. Μπροστά στη δυτική πύλη γονατίζει ο Νάντι, ο ταύρος του Σίβα — μια τεράστια επίχρυση μορφή που κοιτάζει σταθερά προς το άδυτο, όπως κάνει εδώ και αιώνες. Μέσα βρίσκεται το λίνγκαμ του Πασουπάτι, με τέσσερα πρόσωπα στραμμένα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα και ένα πέμπτο στραμμένο στον ουρανό.
Η είσοδος στην αυλή του κεντρικού ναού επιτρέπεται μόνο σε Ινδουιστές. Δεν πρόκειται για τυπικότητα, και ποτέ δεν προσπαθούμε να την παρακάμψουμε. Για όλους τους υπόλοιπους, η ωραιότερη θέα του ναού βρίσκεται απέναντι, στα άνδηρα της ανατολικής όχθης: από εκεί ξεδιπλώνεται ολόκληρο το συγκρότημα, οι χρυσές στέγες, τα γκατ, τα σκαλιά που κατεβαίνουν στο νερό. Ένας καλός οδηγός μετατρέπει αυτόν τον φαινομενικό περιορισμό σε πλεονέκτημα: από την ανατολική όχθη βλέπετε το Πασουπατινάθ ως ζωντανό σύνολο και όχι ως ένα μεμονωμένο ιερό.
Οι ιερείς
Κατά μακρά παράδοση, οι κύριοι ιερείς του Πασουπατινάθ κατάγονται από τη Νότια Ινδία — ένα έθιμο που συχνά αποδίδεται στις μεταρρυθμίσεις του φιλοσόφου Άντι Σανκαρατσάρια. Είναι μια λεπτομέρεια που δείχνει πόσο μακριά έφτανε πάντα η ακτινοβολία του ναού: ένα ιμαλαϊκό ιερό που το υπηρετούν, σε αδιάσπαστη γραμμή, ιερείς από την άλλη άκρη της υποηπείρου.
Τα γκατ
Οι πέτρινες εξέδρες κατά μήκος της δυτικής όχθης είναι τα γκατ της αποτέφρωσης. Για τους Ινδουιστές, το να αποτεφρωθεί κανείς στο Πασουπατινάθ, δίπλα σε ένα ποτάμι που καταλήγει στον Γάγγη, είναι μεγάλη ευλογία. Η οικογένεια φτάνει, πλένει τη σορό στο ποτάμι, την τυλίγει σε ύφασμα και κατιφέδες και την αποθέτει στην πυρά. Ο μεγαλύτερος γιος ανάβει τη φωτιά. Όταν όλα τελειώσουν, η στάχτη παραδίδεται στον Μπαγκμάτι.
Τίποτα δεν κρύβεται και τίποτα δεν είναι σκηνοθετημένο. Για όποιον έχει γνωρίσει τον θάνατο μόνο πίσω από κλειστές πόρτες, το να τον δει εδώ — από την απέναντι όχθη και από σεβαστή απόσταση — μπορεί να είναι συγκλονιστικό. Για πολλούς είναι όμως και απροσδόκητα παρηγορητικό. Οι τελετές γίνονται χωρίς βιασύνη, η οικογένεια είναι μαζί και το ποτάμι απλώς συνεχίζει τον δρόμο του.
Τα σιβαλάγια και τα ανατολικά άνδηρα
Πάνω από την ανατολική όχθη στέκεται μια μακριά σειρά από μικρά, λευκά, πέτρινα ιερά, που το καθένα φυλάει ένα λίνγκαμ του Σίβα. Καθίστε στα σκαλιά ανάμεσά τους νωρίς το πρωί και ολόκληρο το συγκρότημα απλώνεται από κάτω σας. Εκεί φέρνουμε πρώτα τους ταξιδιώτες μας, πριν από οτιδήποτε άλλο, για να κοιτάξουν λίγο μόνοι τους πριν ακουστεί η πρώτη εξήγηση.
Γκουχιεσβάρι και Μριγκαστάλι
Λίγο πιο πάνω στο ποτάμι, μέσα από τον δασωμένο λόφο του Μριγκαστάλι, βρίσκεται ο ναός της Γκουχιεσβάρι, αφιερωμένος στη θεά ως Σάκτι, τη θηλυκή δύναμη του θείου. Κατά την ινδουιστική παράδοση είναι ένα από τα Σάκτι Πιτχ, τους ιερούς τόπους όπου λέγεται ότι έπεσαν στη γη κομμάτια του σώματος της θεάς Σάτι. Οι προσκυνητές συχνά επισκέπτονται το Πασουπατινάθ και τη Γκουχιεσβάρι μαζί, σαν δύο μισά της ίδιας ευλάβειας.
Το Μριγκαστάλι, «ο τόπος των ελαφιών», είναι ένα ήσυχο δάσος ανάμεσα στους δύο ναούς, με μικρά ιερά, μαϊμούδες και ένα μικρό κοπάδι ελάφια — μια ευπρόσδεκτη γαλήνη μετά την ένταση του ποταμού. Στην κορυφή του στέκει ο ναός του Γκοράκναθ, ενός από τους μεγάλους ασκητές-δασκάλους των Ιμαλαΐων.
Οι Σάντου του Πασουπατινάθ
Ανάμεσα στους ναούς θα συναντήσετε τους σάντου, τους ινδουιστές ασκητές που απαρνήθηκαν σπίτι, περιουσία και οικογένεια για να ακολουθήσουν τον Σίβα. Κάποιοι ζουν στο Πασουπατινάθ για χρόνια. Άλλοι περνούν από εδώ σε προσκυνήματα μιας ζωής, από τη μια άκρη της Ινδίας στην άλλη. Έχουν βαμμένα πρόσωπα, μαλλιά συχνά πλεγμένα σε μακριές κοτσίδες, και μερικοί δεν φορούν τίποτα άλλο παρά στάχτη.
Είναι εύκολο να τους αντιμετωπίσει κανείς σαν φωτογραφία. Θα σας παρακαλούσαμε, διακριτικά, να μην το κάνετε. Μερικοί από τους άντρες με τα πολύχρωμα πρόσωπα στα κεντρικά περάσματα ζουν από το πόζαρισμα — κάτι απολύτως τίμιο. Οι αληθινοί ασκητές βρίσκονται συνήθως αλλού, πιο ήσυχα, συχνά στα άσραμ του λόφου. Για εμάς τους Έλληνες, που ξέρουμε τι σημαίνει ένα κελί στον Άθωνα ή ένας ερημίτης στα Μετέωρα, η εικόνα δεν είναι τόσο ξένη όσο φαίνεται. Με τον σωστό οδηγό και τη σωστή σύσταση, μπορείτε μερικές φορές να καθίσετε μαζί τους για λίγο, με διερμηνέα, και να ρωτήσετε τι τους έφερε εδώ. Οι κουβέντες αυτές σπάνια είναι αυτό που περιμένει κανείς. Συχνά είναι αυτό που θυμάται περισσότερο.
Η Βραδινή Άρτι στον Μπαγκμάτι
Κάθε βράδυ, καθώς πέφτει το φως, τα γκατ ζωντανεύουν για την άρτι, την τελετή του φωτός προς τον Σίβα και προς το ποτάμι. Οι ιερείς στέκονται στη σειρά με το πρόσωπο στο νερό και κινούν μεγάλα ορειχάλκινα λυχνάρια σε αργούς κύκλους, ενώ καμπάνες, τύμπανα και ψαλμωδίες υψώνονται πάνω από το πλήθος στα άνδηρα. Ο καπνός από τα λυχνάρια περνά πάνω από το ποτάμι και πιάνει το τελευταίο φως.
Η τελετή είναι ανοιχτή σε όλους, Ινδουιστές και μη, και τα άνδηρα γεμίζουν γρήγορα, ιδίως τις Δευτέρες, τη μέρα του Σίβα. Εδώ φαίνεται περισσότερο η αξία του σχεδιασμού. Φτάνουμε νωρίς, με οδηγό που ξέρει ποιο σημείο του ανατολικού ανδήρου δίνει την καθαρότερη θέα χωρίς να σας βάζει στη μέση της προσευχής μιας οικογένειας. Πολλά βράδια οργανώνουμε και μια δική σας μικρή προσφορά: ένα καραβάκι από φύλλα με μια φλόγα και λίγα λουλούδια, που το αφήνετε στο ποτάμι στο τέλος της τελετής. Είναι ένας πολύ παλιός τρόπος να τιμήσει κανείς ένα ταξίδι, μια επέτειο ή τη μνήμη ενός ανθρώπου που έφυγε — λίγο σαν το κερί που ανάβουμε εμείς στο μανουάλι.
Τι Κάνει ένα Ταξίδι στο Πασουπατινάθ Πραγματικά Ιδιωτικό
Η πολυτέλεια στο Πασουπατινάθ δεν έχει να κάνει με την άνεση με τη συνηθισμένη έννοια. Έχει να κάνει με τον χρόνο, τη σωστή ώρα, την ησυχία και την κατανόηση.
Οι σωστές ώρες
Το συγκρότημα είναι πιο όμορφο και πιο αληθινό την αυγή και το σούρουπο. Το μεσημέρι έχει ζέστη, κόσμο και επίπεδο φως. Σχεδιάζουμε την επίσκεψη γύρω από το πρωί και τη βραδινή άρτι, μερικές φορές σε δύο διαφορετικές μέρες, και κρατάμε το μεσημέρι για ξεκούραση, γεύμα ή τα άλλα μνημεία της κοιλάδας.
Ένας οδηγός που διαβάζει τις τελετές
Τους οδηγούς με τους οποίους συνεργαζόμαστε στο Πασουπατινάθ τους επιλέγουμε για τις γνώσεις τους και, πάνω απ' όλα, για τη λεπτότητά τους. Ξέρουν τη σημασία κάθε κίνησης στο ποτάμι, τη διαφορά ανάμεσα σε μια κηδεία και ένα μνημόσυνο, τις ιστορίες των ιερών του λόφου και τις οικογένειες που φροντίζουν εδώ μικρούς ναούς εδώ και γενιές. Ξέρουν επίσης πότε μια στιγμή ανήκει σε κάποιον άλλον και πότε πρέπει να κάνουν ένα βήμα πίσω.
Μια ιδιωτική πούτζα
Αν το επιθυμείτε, μπορούμε να οργανώσουμε μια ιδιωτική πούτζα, μια ινδουιστική τελετή προσφοράς, από ιερέα σε ένα από τα ιερά που δέχονται επισκέπτες κάθε θρησκείας. Μπορεί να είναι μια ευλογία για το ταξίδι, για έναν γάμο ή για κάποιον αγαπημένο σας στο σπίτι που είναι άρρωστος. Ο ιερέας εξηγεί κάθε βήμα καθώς γίνεται. Δεν χρειάζεται να συμμερίζεστε την πίστη για να συγκινηθείτε από τη φροντίδα με την οποία τελείται.
Η ξεκούραση μετά
Το Πασουπατινάθ μπορεί να σας αφήσει γεμάτους. Γι' αυτό σχεδιάζουμε πάντα με προσοχή τι ακολουθεί: πρωινό σε έναν ήσυχο κήπο, μερικές ώρες στο σπα του ξενοδοχείου ή απλώς ένας αργός περίπατος ανάμεσα στα μοναστήρια του Μπούντανατ, λίγα λεπτά μακριά. Ο οδηγός μας για το Κατμαντού εξηγεί πώς επιλέγουμε πού θα μείνετε στην κοιλάδα, δωμάτιο προς δωμάτιο.
Οι Γιορτές του Πασουπατινάθ
Το ημερολόγιο του ναού ακολουθεί το ινδουιστικό σεληνιακό έτος, και μια γιορτή τον μεταμορφώνει ολοκληρωτικά.
- Μάχα Σιβαράτρι, η μεγάλη νύχτα του Σίβα, στα τέλη του χειμώνα, συνήθως Φεβρουάριο ή αρχές Μαρτίου. Εκατοντάδες χιλιάδες προσκυνητές και σάντου από το Νεπάλ και την Ινδία συγκεντρώνονται εδώ, οι φωτιές καίνε όλη τη νύχτα και το συγκρότημα γίνεται μια τεράστια αγρυπνία. Είναι κάτι το εξαιρετικό, και είναι έντονο. Τις επισκέψεις αυτές τις σχεδιάζουμε με ιδιαίτερη προσοχή.
- Τιτζ, στα τέλη του καλοκαιριού: ο ναός γεμίζει γυναίκες ντυμένες στα κόκκινα, που νηστεύουν, τραγουδούν και χορεύουν για την υγεία των συζύγων και των οικογενειών τους.
- Μπάλα Τσατουρντάσι, στα τέλη του φθινοπώρου ή στις αρχές του χειμώνα: μια νύχτα και ένα πρωί μνήμης, όταν οι οικογένειες αγρυπνούν και σκορπίζουν σπόρους στο δάσος του Μριγκαστάλι στη μνήμη των δικών τους. Κάθε Έλληνας θα αναγνωρίσει κάτι από το Ψυχοσάββατο.
- Οι Δευτέρες όλο τον χρόνο, και ιδίως στον ιερό μήνα Σράβαν, φέρνουν περισσότερους πιστούς στον ναό.
Ο ευρύτερος οδηγός μας για τις γιορτές του Νεπάλ εξηγεί πώς σχεδιάζουμε γύρω από το εθνικό ημερολόγιο.
Πώς Εντάσσεται το Πασουπατινάθ σε ένα Ταξίδι στο Νεπάλ
Το Πασουπατινάθ βρίσκεται ανάμεσα στο αεροδρόμιο και την καρδιά του Κατμαντού, πολύ κοντά στο Μπούντανατ. Ανήκει φυσικά σε ένα ταξίδι στα ιερά και βασιλικά μνημεία της κοιλάδας και ταιριάζει σχεδόν με τα πάντα.
- Η ιερή κοιλάδα. Το Πασουπατινάθ την αυγή, το Μπούντανατ το απόγευμα και το σούρουπο, και η στούπα του Σουαγιαμπουνάθ πάνω στον λόφο της ένα άλλο πρωί, μαζί με τις βασιλικές πόλεις Πατάν και Μπακταπούρ. Λίγα μέρη στον κόσμο σάς επιτρέπουν να δείτε δύο μεγάλες θρησκείες τόσο στενά δεμένες σε μία κοιλάδα. Αυτή είναι η καρδιά του ταξιδιού Elysian Classic.
- Το προσκύνημα. Για όσους έλκονται από την πνευματική πλευρά του Νεπάλ, το Πασουπατινάθ μπορεί να είναι το πρώτο κεφάλαιο ενός μεγαλύτερου προσκυνήματος: στον ιερό ναό του Μουκτινάθ, που τον τιμούν εξίσου Ινδουιστές και Βουδιστές, ή σε ένα πνευματικό retreat στα βουνά.
- Η ήσυχη αρχή. Δύο ή τρεις νύχτες στην κοιλάδα στην αρχή του ταξιδιού, πριν από τα βουνά, σας δίνουν χρόνο να εγκλιματιστείτε και να δείτε το Νεπάλ από μέσα πριν το δείτε από ψηλά. Έτσι σχεδιάζονται συχνά τα ταξίδια μας Premium, πριν συνεχίσουν προς τους προορισμούς μακριά από την πόλη.
Πότε να Επισκεφθείτε το Πασουπατινάθ
- Οκτώβριος – Νοέμβριος: καθαρός ουρανός, μαλακό φως, η κλασική εποχή στην κοιλάδα. Έχει κόσμο, αλλά την αυγή παραμένει βαθιά γαλήνιο.
- Δεκέμβριος – Φεβρουάριος: κρύα, πολύ καθαρά πρωινά, οι φωτιές στα γκατ πιο ορατές στον χειμωνιάτικο αέρα και το Μάχα Σιβαράτρι προς το τέλος της περιόδου.
- Μάρτιος – Μάιος: ζεστές μέρες, ανθισμένη κοιλάδα και μεγάλα βράδια για την άρτι.
- Ιούνιος – Σεπτέμβριος: η εποχή των μουσώνων. Ο Μπαγκμάτι κατεβαίνει φουσκωμένος, τα απογεύματα συχνά βρέχει και ο ναός έχει λιγότερους επισκέπτες. Η Τιτζ πέφτει συνήθως σε αυτή την περίοδο.
Όποιον μήνα κι αν έρθετε, οι καλύτερες ώρες στο Πασουπατινάθ είναι πριν από τις οκτώ το πρωί και η ώρα της βραδινής άρτι.
Πώς Κοστολογείται ένα Ιδιωτικό Ταξίδι στο Πασουπατινάθ
Ένα ταξίδι αυτού του είδους κοστολογείται μόνο αφού σχεδιαστεί, γιατί δεν υπάρχουν δύο ίδια. Το διαμορφώνουν το πόσο καιρό θα μείνετε στην κοιλάδα και πού, το αν θέλετε μια ιδιωτική πούτζα, μια γιορτή ή ένα μεγαλύτερο προσκύνημα, και το πώς δένει το Πασουπατινάθ με τον υπόλοιπο χρόνο σας στο Νεπάλ. Αν θέλετε έναν αριθμό, η κουβέντα ξεκινά από τη σελίδα σχεδιασμού του ταξιδιού σας.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορούν οι μη Ινδουιστές να επισκεφθούν το Πασουπατινάθ;
Ναι. Επισκέπτες κάθε θρησκείας είναι ευπρόσδεκτοι στο ευρύτερο συγκρότημα, στα ανατολικά άνδηρα, στα ιερά του λόφου, στο Μριγκαστάλι και στη βραδινή άρτι. Μόνο η αυλή του κεντρικού ναού επιτρέπεται αποκλειστικά σε Ινδουιστές. Η καλύτερη θέα του κεντρικού ναού και των γκατ είναι, έτσι κι αλλιώς, από την ανατολική όχθη.
Είναι σωστό να παρακολουθήσει κανείς τις αποτεφρώσεις;
Από την ανατολική όχθη και από σεβαστή απόσταση, ναι. Οι αποτεφρώσεις στο Πασουπατινάθ είναι δημόσιες και οι οικογένειες είναι συνηθισμένες στους επισκέπτες. Μη φωτογραφίζετε τους πενθούντες ή τον νεκρό, μιλάτε χαμηλόφωνα, μην ανεβαίνετε ποτέ στα ίδια τα γκατ και ακολουθείτε τις υποδείξεις του οδηγού σας.
Τι να φορέσω;
Σεμνά ρούχα που καλύπτουν ώμους και γόνατα. Τα δερμάτινα αντικείμενα, κυρίως ζώνες και τσάντες, καλό είναι να μένουν στο ξενοδοχείο όταν επισκέπτεστε ινδουιστικά ιερά. Βγάλτε τα παπούτσια σας όπου σας ζητηθεί.
Τι ώρα γίνεται η βραδινή άρτι;
Κάθε βράδυ, γύρω στο σούρουπο, οπότε η ακριβής ώρα αλλάζει με τις εποχές. Φροντίζουμε να φτάνουμε νωρίς και επιβεβαιώνουμε το πρόγραμμα για τις δικές σας ημερομηνίες.
Πόσο χρόνο να αφιερώσω στο Πασουπατινάθ;
Μια επίσκεψη δύο ή τριών ωρών την αυγή και μια επιστροφή για τη βραδινή άρτι σάς δείχνουν τον τόπο στην πιο αληθινή του μορφή. Όσοι το περνούν βιαστικά, συνήθως λένε μετά ότι θα ήθελαν να μην το είχαν κάνει.
Ξεκινήστε το Ταξίδι σας στο Πασουπατινάθ
Έχω πάει στο Πασουπατινάθ περισσότερες φορές απ' όσες μπορώ να μετρήσω, και ακόμη δυσκολεύομαι να το περιγράψω. Ο καπνός, οι καμπάνες, το ποτάμι, το πένθος και η γιορτή, λίγα μέτρα το ένα από το άλλο. Και η παράξενη γαλήνη ενός τόπου όπου οι άνθρωποι αποχαιρετούν ο ένας τον άλλον, με τον ίδιο τρόπο, εδώ και πάρα πολύ καιρό. Δεν σας αλλάζει εξηγώντας σας κάτι. Σας αλλάζει αφήνοντάς σας να κοιτάξετε. Αν θέλετε να μάθετε πώς ένας Έλληνας κατέληξε να αποκαλεί αυτή την κοιλάδα σπίτι του, η ιστορία βρίσκεται στη σελίδα του ιδρυτή.
Αν θέλετε να δείτε το Πασουπατινάθ όπως του αξίζει — με το πρώτο φως, με τον σωστό οδηγό, από το σωστό άνδηρο — πείτε μας πώς σας αρέσει να ταξιδεύετε και εμείς θα σχεδιάσουμε τα υπόλοιπα. Το ταξίδι σας ξεκινά από τη σελίδα σχεδιασμού του ταξιδιού σας.
